Gen. Tadeusz Jordan Rozwadowski – twórca odrodzonego Wojska Polskiego

(…) 99. rocznica odzyskania przez Polskę Niepodległości. Wśród ojców polskiej państwowości znajdował się pierwszy Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego – gen. broni Tadeusz Jordan Rozwadowski.

Pochodzący z Małopolski generał, przez cały okres I wojny światowej, pracował na rzecz przyszłego państwa polskiego i polskich sił zbrojnych, a na przełomie października i listopada 1918 r. odegrał rolę trudną do przecenienia.

Mimo tych, a także późniejszych zasług, nazwisko generała jest skrupulatnie pomijane podczas centralnych obchodów Święta Niepodległości. Poniżej krótkie kalendarium z życia generała – październik i listopad 1918 r.

27 października 1918 – Rada Regencyjna uchwaliła „Tymczasową ustawę o powszechnym obowiązku służby wojskowej” — zreferowaną dzień wcześniej na posiedzeniu Rady Ministrów przez gen. Tadeusza Jordan Rozwadowskiego.

Generał, od 1917 r., był nieoficjalnym doradcą wojskowym Rady i autorem planów tworzenia Wojska Polskiego.

28 października 1918 – Rada Regencyjna mianuje gen. Tadeusza Rozwadowskiego szefem Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, — tego dnia Rozwadowski mianował gen. Władysława Wejtkę dowódcą Samoobrony Wileńskiej.

30 października 1918 – gen. Rozwadowski potwierdził swym rozkazem powołanie tzw. Komendy Naczelnej dla ziem zaboru pruskiego z siedzibą w Kaliszu, podległej Sztabowi Generalnemu i przydzielił do dowództwa IX Okręgu Wojskowego w Kaliszu.

Ppłk Michał Wyrostek otrzymał polecenie utworzenia przy Sztabie Generalnym Referatu dla spraw zaboru pruskiego – wsparcie przygotowań do powstania w Wielkopolsce.

—  Tego dnia z rozkazu szefa sztabu i w porozumieniu z Ministerstwem Aprowizacji powstał też pierwszy oddział Straży Gospodarczo-Wojskowej, formacji mającej strzec granic Polski.

– koniec października 1918 – płk marynarki Bogumił Nowotny, z rozkazu gen. Tadeusza Rozwadowskiego, przystąpił do organizowania powracających do kraju marynarzy.

  — Kilka dni później (8-9 listopada) płk Nowotny, z rozkazu Rozwadowskiego, przejął także niemiecką Flotę Wiślaną co dało początek Polskiej Marynarce Wojennej.

1 listopada 1918 – z rozkazu gen. Rozwadowskiego oficerowie polscy z armii austriackiej zaczynają przejmować dowództwo nad garnizonami w okupacji austriackiej Królestwa Polskiego.

2 listopada 1918, Warszawa – nadzwyczajne posiedzenie Rady Ministrów na wieść o ukraińskim zajęciu Lwowa – gen. Rozwadowski przedstawił plan odsieczy kresowego miasta.

— Oddziały odsieczy miały uderzyć na oddziału ukraińskie we Lwowie z Lublina przez Rawę Ruską oraz z Krakowa przez Przemyśl.   — Szerzej o ówczesnych planach generała pisał Stanisław Głąbiński

3 listopada 1918, Warszawa – działania polskich władz wspierają oficerowie byłych Korpusów Wschodnich  – 400 oficerów na czele z gen. Raczyńskim z b. Korpusów złożyło przysięgę przed kościołem garnizonowym, po czym odbyła się defilada na placu zamkowym przed gen. Rozwadowski i ks. Lubomirskim.

4 listopada 1918, Warszawa – z rozkazu gen. Rozwadowskiego przystąpiono do formowania dywizji jazdy – rozkaz ten uznano jako pierwszy akt tworzenia odrodzonej polskiej kawalerii.

5 listopada 1918, Lublin – gen. Rozwadowski organizujący odsiecz Lwowa przybył do Lublina gdzie obowiązki organizacji oddziałów odsieczy powierzył płk. Rydzowi-Śmigłemu.

7 listopada 1918, Kraków – gen. Rozwadowski przybywa do Krakowa, na Wawelu odbyła się uroczysta msza wojskowa, po której miejscowe oddziały dowodzone przez gen. Roję złożyły przysięgę wedle roty uchwalonej przez Radę Regencyjną.

— Przemawiali m.in. poseł Włodzimierz Tetmajer oraz gen. Rozwadowski.

Wedle podjętych tego dnia ustaleń gen. Roja został dowódca oddziałów odsieczy dla Lwowa na terenie Krakowa i Małopolski, gen. Paweł Cyrus Sobolewski został mianowany dowódcą oddziałów artylerii na Śląsk Cieszyński i Małopolskę zachodnią.

Tego dnia powstał w Lublinie tzw. Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej stworzony przez liderów lewicy.

W stosownej odezwie napisano: — „Nie może losem narodu polskiego nadal kierować Rada Regencyjna przez obce i wrogie czynniki nam narzucona, która swoją ugodową i reakcyjną polityką, oddając jednocześnie niemal dyktatorską władzę w ręce austriackiego żołdaka, Rozwadowskiego, pcha naród ku przepaści…” .

Dodatkowo   w  punkcie drugim, zamieszczonych w tym dokumencie praw, ogłoszono, że — Rada Regencyjna przestała istnieć, a gdyby nie chciała się temu podporządkować, zostanie „wyjęta spod prawa”.

Pogróżki te niezwłocznie wprowadzono w czyn – tego samego dnia (lub następnego) dowodzący krakowskimi wojskami gen. Roja dostał polecenie aresztowania Rozwadowskiego – wierny szefowi sztabu rozkazu tego jednak nie wypełnił… — Działania rządu lubelskiego, u zarania II RP, sprowadziły kraj na próg wojny domowej.

8 listopad 1918, Częstochowa – Rozwadowski, poprzez Częstochowę powrócił do Warszawy.

— Po drodze odwiedził Klasztor Jasnogórski, który został obsadzony przez 2. pułk piechoty.   —  Na Jasnej Górze, generał wziął udział w zaprzysiężeniu oddział przybocznego pod dowództwem rtm. Bzowskiego.

11 listopada 1918, Warszawa – gen. Tadeusz Rozwadowski oddał władzę nad wojskiem komendantowi Józefowi Piłsudskiemu.

W wyniku współpracy gen. Rozwadowskiego z Radą Regencyjną, a przy wysiłku wielu innych oficerów, powstały zalążki Wojska Polskiego (kawaleria, piechota, marynarka wojenna, wywiad wojskowy i inne) oraz najwyższe władze wojskowe (Sztab Generalne WP oraz Ministerstwo Spraw Wojskowych). 

— Zorganizowane wówczas zręby polskiej państwowości i wojskowości, przekazano następnie Piłsudskiemu, aby uniknąć dalszego rozdwojenia rządów w państwie.

Akt ten odbył się na drodze ewolucyjnej, bez niepotrzebnych konfliktów, z zachowaniem ciągłości władzy.

Istniała także ciągłość w zakresie prawodawstwa wojskowego, czego przykładem był, opracowana przez Rozwadowskiego z pomocą płk. Włodzimierza Zagórskiego, „Tymczasowa ustawa o powszechnym obowiązku służby wojskowej”.

— Akt ten przetrwał, mimo przymiotnika sugerującego tymczasowość, aż do 1924 r.

dr Mariusz Patelski

Za; http://www.mysl-polska.pl/1388

Reklamy
Ten wpis został opublikowany w kategorii 1918 - Odzyskanie Niepodległości, HISTORIA POLSKI, I Wojna Światowa, Wojna Polsko - Bolszewicka. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s